Một trong các giải pháp hiệu quả, mà cả Nhà nước và nhân dân cùng có lợi, là việc điều chỉnh mức thu phí và thủ tục chuyển quyền sở hữu trong việc mua bán xe đã qua sử dụng cần hợp lý, phù hợp túi tiền người dân, khi họ đã phải đóng 9-10 loại phí giao thông, để họ không "ngại" đến mức phải "trốn" làm thủ tục chuyển quyền sở hữu xe.

Những ngày gần đây dư luận trên các phương tiện thông tin đại chúng đang rất nóng, với rất nhiều ý kiến khác nhau, nhưng đa phần người dân bức xúc với tin "xử phạt người đi xe không chính chủ".

"Hiện tượng" hay bản chất là vi phạm?

Tra Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học - NXB Đã Nẵng và Trung tâm từ điển học cùng hợp tác xuất bản năm 2005), thì không thấy có các khái niệm "chính chủ", và "không chính chủ".

Khi tra cứu trong hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam thì thấy các cụm từ "chính chủ" và "không chính chủ" dường như đã được Bộ Giao thông Vận tải đi tiên phong trong việc sử dụng (nhưng không định nghĩa), tại các Thông tư 24/2009/TT-BGTVT ngày 15/10/2009, và 20/2010/TT-BGTVT ngày 30/07/2010.

Trong Thông tư số 12/2011/TT/BTNMT ngày 14/04/2011, tại điểm (a) khoản 2 Điều 11, Bộ Tài nguyên Môi trường cũng sử dụng thuật ngữ "chính chủ".

Nhìn chung, dư luận đang hiểu việc "sử dụng xe không chính chủ" theo nghĩa rộng, là việc một cá nhân sử dụng xe máy, ô tô tham gia giao thông đường bộ, trong khi Giấy đăng ký ô tô, xe máy đó không mang tên mình với tư cách là chủ sở hữu.

Như vậy, việc một cá nhân sử dụng, điều khiển xe máy, ô tô do cá nhân hay tổ chức khác đứng tên sở hữu, trước hết chỉ là một "hiện tượng". Bao gồm hành vi sử dụng, điều khiển xe thông qua các hình thức giao dịch dân sự như mượn xe, thuê xe, lái xe với tư cách người lái thuê/ làm công ăn lương cho chủ xe là cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức.

Đôi khi là cả giao dịch mua bán xe mà chưa, hoặc không chuyển quyền sở hữu theo quy định (khi chưa bị phát hiện). Nếu chỉ căn cứ vào hiện tượng "sử dụng xe không chính chủ" thì chưa thể kết luận là có hành vi vi phạm pháp luật.

Theo quy định tại các mục 3 (điểm e) và mục 6 (điểm c), thuộc khoản 8, Điều 1 của Nghị định 71, các hành vi "Không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định" của chủ xe có thể bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng đối với xe máy. Hoặc từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với ô tô và các loại phương tiện tương tự ô tô.

Như vậy, đối tượng điều chỉnh của các điểm (e) mục 3 và điểm (c) mục 6 của khoản 8 và các mức phạt của hình thức xử lý bằng phạt tiền nói trên, chính là hành vi "không chuyển quyền sở hữu" của chủ xe đối với các xe đã được bán lại cho người khác.

Hành vi bị xử phạt theo Nghị định 71 này thể hiện bản chất "trốn thuế", lệ phí chuyển quyền sở hữu xe của một trong các hiện tượng "sử dụng xe không chính chủ", chứ Nghị định 71 không xử phạt theo kiểu "vơ đũa cả nắm" đối với mọi hành vi "sử dụng xe không chính chủ".

Xét theo khía cạnh pháp lý, vì ô tô và xe máy là các tài sản đòi hỏi phải đăng ký quyền sở hữu, nên một khi mọi thủ tục chuyển quyền sở hữu trong một vụ mua/ bán xe chưa hoàn tất, để tên người mua được ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký xe, thì chủ sở hữu của chiếc xe (chủ xe) phải vẫn còn là người bán, tức là người còn đang có tên trên Giấy chứng nhận đăng ký xe.

Một khi mà tên của người mua chưa được ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký xe, thì người này vẫn chỉ là người "sử dụng (điều khiển) xe không chính chủ mà thôi".

Đa phần người dân bức xúc với tin "xử phạt người đi xe không chính chủ". Ảnh minh họa.

Chỉ xử phạt người bán?

Nếu ta áp đặt cách hiểu "chủ xe" là người đang sử dụng xe không chính chủ, phải chịu phạt vì lỗi "không làm thủ tục chuyển quyền sở hữu" theo Nghị định 71, thì sẽ không hợp lý. Vì quyền sở hữu xe của người này trên thực tế, tại thời điểm bị "lập biên bàn vi phạm", vẫn còn chưa được pháp luật công nhận và bảo hộ.

Như vậy, nếu xét tư cách chủ thể, quy định trong Nghị định 71 có thể được hiểu là đã thể hiện rõ ý chí không xử phạt người mua (người đang sử dụng xe không chính chủ), mà chỉ xử phạt người bán (chủ xe) thông qua quy định ghi ngay ở đầu các mục 3 và 6 của khoản 8: "Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng (hoặc từ 6.000.000 đến 10.000.000 đồng), đối với chủ xe ô tô, xe máy và các loại xe tương tự.

Trong thực tế, rất khó để buộc chủ xe/ người bán xe đi nộp phạt. Do tại thời điểm người mua xe bị xử phạt, có thể người bán đang ở địa phương khác, vùng miền khác, ở nước ngoài, hay thậm chí đã qua đời.

Trong tất cả các trường hợp, người mua buộc phải chịu xử lý, như: Ký tên vào biên bản vi phạm (với tư cách người làm chứng?), đi nộp phạt thay cho "thủ phạm". Sau đó thì người mua hầu như không thể đòi người bán phải hoàn lại cho mình khoản tiền phạt mà mình đã phải nộp thay cho người kia.

Đúng ra, nếu căn cứ theo Nghị định 71, thì tên người bán, chủ phương tiện về mặt pháp lý (theo giấy tờ), phải được ghi trong quyết định xử phạt, nhưng thực tế thì không chắc sẽ như vậy.

Vấn đề đặt ra là, nếu xét về mặt cơ sở pháp lý cho việc quy định xử phạt, nguyên tắc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hay quy định về "đối tượng bị xử phạt - người có hành vi vi phạm" theo qui định về Xử phạt vi phạm hành chính, thì việc chấp nhận xử phạt (thu tiền phạt) sai đối tượng đối với người chưa phải là chủ xe, sẽ thiếu sức thuyết phục.

Làm cho pháp luật kém nghiêm minh, dễ tạo ra nếp nghĩ, nếp làm tùy tiện, thậm chí trái pháp luật.

Xét từ góc độ thực hiện, phương pháp xác định lỗi (bán xe) mà không chuyển quyền sở hữu" cũng có nhiều vấn đề phát sinh.

Vậy, nếu chỉ vì mỗi cái chuyện là hành vi vi phạm chưa được xử lý của một người (người bán), mà lại tước quyền sử dụng xe không chính chủ, vốn chưa có quy định nào của pháp luật cho phép (cấm sử dụng xe không do mình đứng tên sở hữu), thì có hợp lý không?

Giả sử một người đang sử dụng xe không chính chủ do mua lại của người khác mà chưa kịp làm thủ tục, thì khi bị phát hiện "sử dụng xe không chính chủ", thì khi đó sẽ có căn cứ nào để xác định thời điểm mua bán xe thực tế? Cũng là thời điểm bắt đầu tính thời hạn cho việc làm thủ tục chuyển quyền sở hữu theo quy định?

Nhìn từ góc độ pháp lý, nếu có ai đó có được một hợp đồng mượn xe hoặc giấy ủy quyền sử dụng xe dài hạn, thậm chí vô thời hạn (mà pháp luật hiện không cấm các giao dịch dân sự như vậy), được lập theo các thủ tục và hình thức hợp pháp, thì làm thế nào chúng ta có thể buộc họ phải nhận có hành vi "(chủ xe) không chuyển quyền sở hữu"?

Ngoài những vấn đề nêu trên, xét từ góc độ thực hiện, phương pháp xác định lỗi (bán xe) mà không chuyển quyền sở hữu" cũng có nhiều vấn đề phát sinh.

Đó là những vướng mắc gây phiền hà không nhỏ đối với người dân. Khi mà cơ quan có thẩm quyền lại cứ "đẩy" trách nhiệm chứng minh mình "vô tội" cho người dân.

Ở Việt Nam hiện nay không hề thiếu những gia đình đông người, mà chỉ có duy nhất một chiếc xe rất cũ, qua nhiều lần mua bán trao tay. Hoặc là xe tự lắp ráp từ linh kiện rời trôi nổi, để làm phương tiện chở thuê kiếm sống cho cả nhà, túng tiền quá có bán đi thì cũng chỉ được không quá 3 triệu, mà lại bị phạt "từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng, nếu không tìm cho ra "chính chủ" để sang tên, thì cũng tội cho họ quá.

Xét về mặt tài chính, thường thì khi phải bán đi những chiếc xe máy hay ô tô đã qua sử dụng, thì chủ nhân đều phải chịu lỗ, tức là một phần nhất định trong giá trị ban đầu của chiếc xe đã được "khấu hao tài sản cố định". Trong khi đó, người bán những "món đồ cũ" này lại phải chịu một mức phí, mà theo dư luận hiện nay là qúa cao, thì liệu có hợp lý không?

Đã có lúc nào, có ai trong chúng ta chịu khó tìm hiểu mục đích và bản chất của các loại khoản phải nộp khi bán (lỗ) xe này là gì; và phương thức tính toán mức phải nộp này trong giai đoạn hiện tại, khi mà khả năng đóng góp của dân đang suy giảm rất trầm trọng, đã hợp lý hay chưa?

Vì vậy, để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của đại đa số người dân, mọi quy định, chính sách, về giao thông, hành chính hay tài chính do các cơ quan có thẩm quyền hữu quan ban hành. Hay đề xuất, mà có liên quan hay tác động trực tiếp đến việc sử dụng xe máy của người dân, thì đều cần phải được xem xét rất kỹ từ trước khi ban hành, sao cho hợp lý, tránh gây ra những cú sốc, hay sự lo lắng không cần thiết cho người dân.

Một trong các giải pháp hiệu quả, mà cả Nhà nước và nhân dân cùng có lợi, là việc điều chỉnh mức thu phí và thủ tục chuyển quyền sở hữu trong việc mua bán xe đã qua sử dụng cần hợp lý, phù hợp túi tiền người dân, khi họ đã phải đóng 9-10 loại phí giao thông, để họ không "ngại" đến mức phải "trốn" làm thủ tục chuyển quyền sở hữu xe.

TheoTrí Nhân (Vietnamnet)

Chỉ có thể buộc ông Vươn tội cố ý gây thương tích'

"Căn cứ những hành vi trong thực tế của ông Vươn chỉ có thể buộc tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng", luật sư Lê Đức Tiết phân tích.
> 'Cảnh báo sóng ngầm sau vụ cưỡng chế ở Hải Phòng'

Luật sư Lê Đức Tiết, Phó chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban trung ương MTTQ (từng thực địa tại Tiên Lãng, Hải Phòng) đã có bài viết gửi VnExpress phân tích về vụ án Đoàn Văn Vươn.

Ít có trường hợp mà hành vi phạm tội của người vi phạm làm nảy sinh nhiều nhận xét, đánh giá trái ngược nhau như vụ Tiên Lãng (Hải Phòng). Cùng trong một vụ mà cả một số quan chức thành phố, huyện, xã - những người đã ra lệnh thu hồi đất, thực thi lệnh cưỡng chế trái pháp luật và những người dân bị cưỡng chế đều phải đối diện với những điều buộc tội khác nhau.

Giới chức huyện Tiên Lãng và xã Vinh Quang cho rằng, ông Đoàn Văn Vươn là người ngông cuồng, ngang nhiên dùng các hình thức cực đoan chống lại luật pháp. Ông Vươn phải bị buộc tội chống người thi hành công vụ và tội giết người.

Luật sư Phạm Thanh Bình, khẳng định rằng khó thay đổi tội giết người của ông Vươn. Một số luật sư khác cho rằng ông Vươn phạm tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Nhiều người dân xã Vinh Quang và nhiều nơi trong cả nước cho rằng việc buộc ông Vươn tội giết người là không đúng với bản chất con người của ông và tính chất của vụ việc.

Có rất nhiều ý kiến cho rằng những quan chức ra lệnh thu hồi đất và thực thi lệnh cưỡng chế trái pháp luật đã phạm vào các tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ và tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

Công luận đòi hỏi có sự giải thích thấu tình đạt lý về các hành vi phạm tội. Trong vụ ông Vươn có những người phạm tội khác nhau, nhưng đều có “liên quan nhân quả” với nhau. Nhân - quả, quả - nhân là một chuỗi hành vi nối tiếp nhau.

Câu hỏi đầu tiên, mang tính then chốt, được đặt ra là có hay không việc thực thi công vụ và chống đối người thi hành công vụ trong vụ thu hồi đất của ông Đoàn Văn Vươn ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng?

Câu trả lời là không. Trong cuộc họp với các bộ, ngành có liên quan tại Văn phòng Chính phủ chiều ngày 10/2, Thủ tướng đã khẳng định việc thu hồi đất và thực thi cưỡng chế đối với ông Đoàn Văn Vươn là trái luật. Hành vi của các quan chức thực thi lệnh thu hồi đất và cưỡng chế trái luật cuối cùng phải được khẳng định bằng một phán quyết sau này của tòa án. Không ai bị coi là phạm tội chừng nào chưa có bản án đã có hiệu lực pháp lý của tòa án.

Luật sư Tiết xuống khu vực nhà ông Đoàn Văn Vươn bị cưỡng chế để nắm tình hình. Ảnh: Nguyễn Hưng.

Câu hỏi thứ hai được đặt ra là Đoàn Văn Vươn cùng những người thân có phạm tội chống người thi hành công vụ như lệnh khởi tố của cơ quan điều tra Hải Phòng đã công bố?

Trong trường hợp thông qua xét xử và bằng phán quyết của Tòa, Tòa công bố việc thu hồi đất và việc thực thi lệnh cưỡng chế là trái pháp luật thì sẽ không có cơ sở pháp luật để buộc tội anh em nhà Đoàn Văn Vươn và hai bà vợ của họ phạm tội chống người thi hành công vụ. Những hành vi sử dụng quyền lực công trái pháp luật không thể gọi là công vụ được. Buộc tội chống lại cái không tồn tại trong thực tế là điều phi lý.

Hiện nay các tòa sơ thẩm, phúc thẩm ở Hải Phòng chưa tiến hành xét xử vụ án. Tuy vậy có thể khẳng định rằng lệnh thu hồi đất và thực thi cưỡng chế của Hải Phòng là sai pháp luật vì Tòa án tối cao, bằng bản án giám đốc thẩm, đã ra phán quyết hủy bản án sơ thẩm và phúc thẩm trái pháp luật của các tòa Hải Phòng đối với vụ kiện hành chính của ông Đoàn Văn Vươn.

Câu hỏi thứ ba là Đoàn Văn Vươn có phạm tội giết người không? Hành vi giết người bao gồm 4 giả định: cố ý trực tiếp hoặc gián tiếp; tước đoạt sinh mạng người khác một cách trái pháp luật và vì những động cơ mục đích đê hèn. Việc buộc tội và xử phạt một người can tội giết người phải hội tụ đủ 4 giả định đã nêu. Nếu thiếu một trong 4 giả định thì không thể quy tội giết người theo điều 93 Bộ Luật Hình sự.

Qua những tài liệu đã có, cho thấy ngay từ năm 2006, ông Đoàn Văn Vươn đã nhận thức được lệnh thu hồi quyền sử dụng đất đai của ông ta là trái pháp luật. Ông Vươn đã khởi kiện ra tòa án để đòi công lý. Nhưng tòa án huyện Tiên Lãng và tòa án Hải Phòng đã làm nghiêng lệch cán cân công lý.

Cái được gọi là mìn tự chế chỉ là bình ga được kích nổ để tạo ra ngọn lửa nhằm ngăn cản lực lượng cưỡng chế. Nổ bình ga có thể gây chết người. Nhưng tất cả những gì mà Đoàn Văn Vươn đã làm chỉ nhằm mục đích ngăn cản lực lượng cưỡng chế trái pháp luật để bảo vệ các quyền lợi hợp pháp của bản thân mà thôi. Theo người dân địa phương, lực lượng cưỡng chế đã nổ súng như một trận đánh. Người chỉ huy cao nhất của vụ cưỡng chế đã trả lời báo chí rằng đó là một "trận đánh hay có thể viết thành sách được". Tiếng súng đã làm kinh động cả làng quê yên tĩnh vào dịp giáp Tết. Trong tình thế bị dồn vào bước đường cùng, Đoàn Văn Vươn đã dùng súng đạn hoa cải để chống lại những người xâm phạm đến lợi ích hợp pháp của mình.

Không chỉ luật pháp hiện hành nước ta, mà luật pháp của nhiều nước trên thế giới đều thừa nhận người dân có quyền sử dụng các hình thức tương đương để tự vệ trước những hành động bạo lực của những kẻ xâm phạm đến tính mạng, tài sản và quyền lợi hợp pháp của họ. Căn cứ vào những hành vi trong thực tế của ông Vươn đã thực hiện (quy tội danh thực tế), thì chỉ có thể buộc (quy tội danh pháp lý) Đoàn Văn Vươn theo tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng như đã quy định tại điều 106 Bộ Luật Hình sự với khung hình phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến một năm; nếu phạm tội đối với nhiều người thì bị phạt tù từ một đến ba năm.

Ông Đoàn Văn Vươn tại cơ quan điều tra. Ảnh: Báo Hải Phòng.

Câu hỏi thứ tư là những quan chức ra lệnh thu hồi đất và thực thi lệnh cưỡng chế có phạm tội không và phạm vào những tội gì?

Những hành vi vi phạm luật pháp đã được Bộ Luật Hình sự quy định là tội phạm thì phải được xét xử theo trình tự thủ tục về pháp luật hình sự. Những hành vi vi phạm không được quy định trong bộ luật hình sự thì được xét xử theo thủ tục hành chính. Không được hành chính hóa các tội phạm hình sự. Ngược lại cũng không thể hình sự hóa các vi phạm về hành chính. Đó là nguyên tắc bảo vệ kỷ cương, bảo vệ pháp chế của Nhà nước pháp quyền.

Trong vụ việc xảy ra ở Tiên Lãng, UBND huyện đã tự ý ban hành văn bản pháp quy trái Hiến pháp, trái luật. Họ tự cho mình quyền huy động quân đội để thực hiện cưỡng chế với dân và đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Đây là hành vi lạm quyền. Họ tự cho mình thực hiện các quyền mà Hiến pháp chỉ dành cho Quốc hội, cho Chủ tịch nước và Thủ tướng. Hành vi này phải được đem ra xét xử theo thủ tục hình sự chứ không thể giải quyết theo thủ tục hành chính được.

Vụ việc xảy ra ở Tiên Lãng là một sai phạm gây nhức nhối trong xã hội. Thủ tướng đã có kết luận, nhưng đó là tiếng nói của cơ quan hành pháp. Việc phán quyết những người liên quan trong vụ việc có phạm tội hay không, nếu phạm tội thì họ đã phạm những tội gì và họ sẽ bị xử phạt như thế nào là những việc làm thuộc thẩm quyền của các cơ quan tư pháp. Những ai quan tâm đến vụ việc đều đang chờ đợi những phán quyết đúng pháp luật, đúng người, đúng tội của các cơ quan nhân danh công lý để bảo vệ pháp luật.

Ngày 10/1, 4 bị can gồm: Đoàn Văn Quý (46 tuổi), Đoàn Văn Vươn (49 tuổi), Đoàn Văn Sịnh (55 tuổi) và Đoàn Văn Vệ (38 tuổi) bị khởi tố, bắt tạm giam về tội giết người. Phạm Thị Báu (tức Hiền, vợ ông Quý) và Nguyễn Thị Thương (vợ ông Vươn) bị khởi tố về tội chống người thi hành công vụ, song được tại ngoại và cho áp dụng biện pháp ngăn chặn là cấm đi khỏi nơi cư trú.

Luật sư Lê Đức Tiết

Chủ tịch, phó chủ tịch huyện Tiên Lãng bị cách chức

Theo quyết định được công bố, Ban thường vụ Thành ủy kỷ luật tập thể Ban thường vụ Huyện ủy Tiên Lãng và cá nhân Bí thư huyện Bùi Thế Nghĩa với hình thức cảnh cáo; cách chức huyện ủy viên đối với Phó bí thư huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Lê Văn Hiền và Phó chủ tịch UBND huyện Nguyễn Văn Khanh. Ngoài ra, các ủy viên Thường vụ huyện ủy gồm Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự huyện Hoàng Đăng Chinh và Trưởng công an huyện Lê Văn Mải bị cảnh cáo.

Ông Lê Văn Hiền. Ảnh: Hà Anh

UBND Hải Phòng cũng công bố các quyết định thi hành kỷ luật cách chức Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng đối với ông Lê Văn Hiền; cách chức Phó chủ tịch UBND huyện đối với ông Nguyễn Văn Khanh. Phụ trách điều hành hoạt động chung của UBND huyện được giao cho ông Lương Hữu Huyền, ủy viên Thường vụ Huyện ủy, Phó chủ tịch huyện đến khi kiện toàn chức danh Chủ tịch huyện.

Phát biểu tại buổi công bố các quyết định, ông Lê Văn Hiền gửi lời xin lỗi đến các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, thành phố, tới cán bộ, đảng viên và người dân huyện Tiên Lãng. Ông cũng khẳng định trách nhiệm của cá nhân trong việc giải quyết hậu quả theo quy định của pháp luật.

Ngày 10/2, sau cuộc họp với các bộ ngành, Thủ tướng kết luận, các quyết định thu hồi, cưỡng chế 19,3 ha đầm tôm của gia đình ông Đoàn Văn Vươn ở xã Vinh Quang (Tiên Lãng, Hải Phòng) đều trái luật và yêu cầu sớm khởi tố, điều tra cán bộ đã chỉ đạo phá nhà ông Vươn.

Nguyễn Hưng

Cảnh cáo Bí thư, Chủ tịch xã Vinh Quang

Vụ cưỡng chế đầm tôm gây nhiều tranh cãi tại Hải Phòng

Trao đổi với PV Dân trí, ông Bùi Thế Nghĩa - Bí thư huyện ủy huyện Tiên Lãng cho biết, ông Phạm Đăng Hoan - Bí thư xã Vinh Quang và ông Lê Thanh Liêm - Chủ tịch xã Vinh Quang vừa phải nhận mức kỷ luật cảnh cáo cả về mặt Đảng và mặt chính quyền do liên quan đến những sai phạm trong vụ cưỡng chế đầm tôm.

Ông Lê Thanh Liêm - Chủ tịch UBND xã Vinh Quang trong buổi nhận quyết định đình chỉ ngày 13/2.

Cụ thể, ông Lê Thanh Liêm - Chủ tịch UBND xã và ông Phạm Đăng Hoan - Bí thư xã Vinh Quang liên quan đến những sai phạm trong quá trình tổ chức bảo vệ hiện trường vụ cưỡng chế khu đầm của ông Đoàn Văn Vươn.

 

Ngay sau khi 2 lãnh đạo xã Vinh Quang nhận mức kỷ luật cảnh cáo, ông Trần Minh Thông - Phó Bí thư huyện ủy Tiên Lãng thông báo, 2 vị lãnh đạo xã này đã có đơn xin tạm nghỉ công tác để giải quyết việc riêng và nhận được sự chấp thuận của Huyện ủy huyện Tiên Lãng.

Ông Phạm Đăng Hoan - Bí thư Đảng ủy xã Vinh Quang buổi nhận quyết định đình chỉ chiều 13/2.

Trước đó, 2 vị lãnh đạo xã Vinh Quang cũng đã nhận được quyết định tạm đình chỉ công tác 15 ngày để kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm trong vụ cưỡng chế đầm tôm.

Đến thời điểm hiện tại, các cá nhân, tập thể liên quan đến sai phạm trong vụ việc việc cuỡng chế, thu hồi đầm nuôi trồng thủy sản của Đoàn Văn Vươn đã bị xử lý. Trước đó, ngày 23/2, Hải Phòng đã công bố quyết định cách chức đối với Chủ tịch, Phó Chủ tịch huyện Tiên Lãng. Các cá nhân khác như Bí thư huyện ủy, Trưởng công an huyện Tiên Lãng… cũng đã bị kỷ luật.

Cũng trong chiều 28/2, ông Vũ Văn Luân - Thư kí Liên Chi hội Nuôi trồng Thủy sản nước lợ huyện Tiên Lãng cho biết, các hội viên thuộc liên chi hội đang vận động góp sức, tiền của để dựng ngôi nhà tạm cho gia đình ông Vươn. 

Anh Thế - Quốc Đô

Vụ cưỡng chế đầm tôm: “Có lỗi mà không nhận là… thái độ xấu”

“Người dân chống người thi hành công vụ, rõ ràng là sai nhưng cần xem cụ thể trong hoàn cảnh, bối cảnh đó, không thể cực đoan, bức xúc, đòi người dân phải trả giá cao nhất. Trong việc xử lý cán bộ cũng cần có sự bình tĩnh, thấu hiểu…” – Nguyên Chủ nhiệm UB Đối ngoại QH Vũ Mão .

Trong vụ việc ở Tiên Lãng, cán bộ có lỗi mà vẫn không nhận là thái độ xấu. Là công bộc của dân thì phải biết đặt câu hỏi, tại sao ta nghĩ ta đúng mà người dân lại ai oán, bức xúc?

Cần đưa Nghị quyết T.Ư 4 vào đối chiếu để làm rõ

Trong những ngày qua, vụ cưỡng chế đầm tôm của ông Đoàn Văn Vươn liên tục trải qua những diễn tiến khác nhau, thu hút sự quan tâm của dư luận cả nước. Đến thời điểm này, ông đánh giá như thế nào về mức độ nghiêm trọng của vụ việc?

Không coi nhẹ nhưng cũng không nên cường điệu, coi đây là việc gì quá bất bình thường mà hãy coi đây chính là một vấn đề cuộc sống đang đặt ra. Vụ Đoàn Văn Vươn không phải là cá biệt, những hiện tượng tương tự như ở Tiên Lãng, theo tôi, đang âm ỉ, chìm khuất ở nơi này, nơi khác trong cả nước. Con số 70-80% các vụ khiếu kiện hiện nay là về lĩnh vực đất đai là con số đáng suy nghĩ. Nhiều bức xúc của xã hội về tham nhũng cũng ở lĩnh vực này.

Ông Vũ Mão: Lãnh đạo địa phương đã sai về tư tưởng, sai về phương pháp

Đây là một ngòi nổ, một sự kiện đòi hỏi lãnh đạo các cấp phải bình tĩnh, sáng suốt, phải lắng nghe ý kiến của dân để xử lý một cách có lý, có tình và quan trọng là phải chỉ rõ bản chất sâu xa của vấn đề chứ không chỉ nằm ở là vụ này hay vụ khác.

Chính quyền huyện, xã đã có thời gian khá dài để giải quyết sự việc, nhưng cuối cùng vẫn để một kết cục xấu xảy ra trong ngày cưỡng chế. Ông đánh giá thế nào về cách giải quyết của xã, của huyện trong vụ việc này?

Phải nói luật pháp của ta có chỗ chưa rõ ràng nên địa phương vận dụng theo cách hiểu của họ, thậm chí bị vận dụng theo hướng lợi ích của một số người. Nhưng theo tôi, cái sai của cán bộ trong vụ việc là có. Dĩ nhiên, sai thì phải xử lý, mà xử lý ở đây là xử lý cán bộ, người có chức có quyền, sai đến đâu xử đến đấy.

Trong suốt diễn tiến vụ việc, những người lãnh đạo địa phương đã không có những động thái nhận sai, đồng thời cách giải quyết của họ đã dẫn tới tình thế người dân và chính quyền đối đầu gay gắt. Ông nói gì về điều này?

Đấy là vấn đề rất nguy hiểm. Bác Hồ luôn dạy chúng ta có lỗi phải biết nhận lỗi. Trong trường hợp này, có lỗi mà vẫn không nhận lỗi là thái độ xấu, đáng phê phán, đáng kỷ luật.

Nói mình là công bộc của dân thì phải biết đặt câu hỏi, tại sao ta nghĩ ta đúng nhưng người dân lại ai oán, ca thán, bức xúc như vậy, phải xem ta có gì sai không. Vậy nên tôi nghĩ trong vụ việc này có những người Đảng viên ở đây chưa mang đúng tinh thần người cộng sản.

Việc phá nhà trên diện tích không phải cưỡng chế hay “hôi” đầm thủy sản, nhiều người cho rằng để tìm ra thủ phạm không phải quá khó và mất thời gian nhiều, nhưng thực tế phải đến khi Thành ủy Hải Phòng công bố việc xử lý cán bộ, vấn đề mới được làm rõ. Sự chậm trễ này cũng làm ảnh hưởng niềm tin của người dân?

Người dân chống người thi hành công vụ, rõ ràng là sai nhưng cần xem cụ thể trong hoàn cảnh, bối cảnh đó, không thể cực đoan, bức xúc, đòi người dân phải trả giá cao nhất. Trong việc xử lý cán bộ cũng cần có sự bình tĩnh, thấu hiểu…

Việc này rõ ràng những người lãnh đạo địa phương đã sai về tư tưởng, sai về phương pháp khi không muốn thừa nhận việc làm của mình và của thuộc cấp là sai nên phủ nhận hết. Đã đến mức như vậy thì cần có tổ chức, cơ quan điều tra độc lập của T.Ư, làm nghiêm túc, theo đúng chức năng để làm rõ vấn đề, kết luận rõ đúng sai mà phương pháp tốt nhất trong trường hợp này là xuống với dân.

Theo tôi, cần đưa Nghị quyết T.Ư 4 vào đối chiếu để làm rõ việc ở Tiên Lãng. Về công tác Đảng, đề nghị Ban Bí thư vào cuộc một cách thiết thực nhất, dựa vào Nghị quyết T.Ư 4 để so sánh, từ đó rút ra trường hợp này phải xử lý như thế nào và cần phải làm những việc gì. Theo tôi, chúng ta không nên chỉ phê phán mà phải xây, lấy cái xây để sửa sai.

Ông có phát biểu nếu là Chủ tịch huyện Tiên Lãng, ông sẽ không xử sự như các vị này. Nếu đặt vào cương vị Chủ tịch hay Bí thư huyện ở thời điểm này, khi việc đã rồi, ông sẽ làm gì đầu tiên?

Nếu là Chủ tịch huyện, tôi sẽ bình tĩnh để nhìn nhận, lắng nghe xem tại sao dân lại làm như thế, người dân sai gì, đúng gì, lý lẽ của dân là gì.

Còn đã từng là Bí thư huyện ủy, tôi coi tất cả sự việc xảy ra trong huyện là trách nhiệm của mình. Chủ tịch có trách nhiệm ở cương vị người đứng đầu cơ quan hành chính nhưng sự việc xảy ra như thế, một Bí thư huyện ủy không thể là người ngoài cuộc được.

Nếu là Bí thư Tiên Lãng, tôi sẽ khiêm tốn để xem xét nhận khuyết điểm với dân, xuống với dân để hỏi, bàn với dân. Dù có khuyết điểm nhưng biết hối lại, muốn nghe lại dân thì phải xuống chứ cứ ở trên, sợ không xuống với dân thì còn gì là lãnh đạo nữa.

Chỉ thu hồi đất đai trong những trường hợp đặc biệt

Ông đã phân tích nhiều ở khía cạnh chính quyền, còn với ông Đoàn Văn Vươn, người phạm tội chống người thi hành công vụ, nhưng xét ở khía cạnh nào đó cũng là “nạn nhân”, ông có chia sẻ gì?

Ông Đoàn Văn Vươn hay chúng ta cũng vậy, có cả lý trí và tình cảm, có vui và có buồn, có ngọt ngào và có chua xót, có day dứt và có bức xúc. Tôi nghĩ, ở đây có 2 vấn đề. Thứ nhất, phải phân tích rất rõ việc chống người thi hành công vụ của ông Vươn.

 

Không thể vô cảm với vụ việc ở Tiên Lãng

Nhưng thứ 2, cũng phải có sự chia sẻ và nhìn nhận một cách thấu tình đạt lý cho ông ấy. Ở hoàn cảnh của ông Vươn, một người như vậy, công sức bỏ ra đầu tư như vậy mà bị đối xử như vậy thì người ta bực tức dẫn đến manh động là hoàn toàn có thể. Sau này, khi xem xét toàn bộ vụ việc, khi đưa ra tòa, những tình tiết giảm nhẹ ở mức này mức khác, tôi tin là các cơ quan pháp luật, tòa án có đủ nhận thức, tư duy và dĩ nhiên có đủ cơ sở luật pháp để xem xét một cách thỏa đáng.

Là thành viên Ban sửa đổi Hiến pháp 1992, ông đánh giá thế nào về tính cấp thiết của việc sửa luật đất đai cũng như vấn đề giao đất cho dân sử dụng phải có tính ổn định, lâu dài hơn?

Khi bàn thảo về Hiến pháp 1992, vấn đề gai góc, gây nhiều tranh cãi nhất là về quyền sở hữu, sử dụng đất. Luật đất đai hiện có nhiều điều không phù hợp với quan điểm của Hiến pháp nếu không muốn nói vi hiến. Vậy nên sửa Hiến pháp, sửa luật đất đai là vấn đề rất bức xúc gắn với đời sống, với hiện tại.

Chúng ta không thể là người đứng ngoài quan sát trong vụ Tiên Lãng mà phải coi như mình là người trong cuộc để day dứt, chua xót ở cả 2 phía. Ở cấp T.Ư, các cơ quan chức năng cũng không thể vô cảm.

Vậy quan điểm của ông, thời hạn cụ thể giao đất nên là bao nhiêu năm và cần có yêu cầu nghiêm ngặt nào về điều kiện thu hồi đất?

Tình thần sửa theo hướng giao người dân sử dụng đất thời hạn dài hơn 20 năm là đương nhiên vì việc này trước đây đã bàn lâu rồi. Cơ bản về lâu dài, Nhà nước nên giao đất cho dân càng lâu dài càng tốt bởi nếu ổn định, người dân càng yên tâm sản xuất. Vậy nên thời hạn cụ thể có thể 30 năm, 50 năm hoặc lâu hơn nữa. Có điều, cần phải nói rõ Nhà nước chỉ thu hồi đất đai trong những trường hợp thật đặc biệt thì xã hội mới ổn định, sản xuất mới phát triển, đầu tư mới mang lại hiệu quả cao.

Xin cảm ơn ông!

Tôi muốn nhấn mạnh vai trò của cấp ủy, của Bí thư huyện ủy, vì trong tình hình này sẽ tỉnh táo hơn Chủ tịch. Trong trường hợp này, phải lắng nghe ý kiến của MTTQ, mà phải cho người ta được nói, còn nếu cứ lệnh trong hệ thống, tất cả cán bộ, đảng viên phải chung một quan điểm thì còn gì phải bàn nữa. Ở đây có bài học cả về công tác Đảng, công tác dân vận… đều chưa thuộc bài học của Bác Hồ, chứ không chỉ công tác hành chính.

Cấn Cường - Phương Thảo (thực hiện)

.

“Sử dụng bộ đội cưỡng chế đầm tôm là không đúng luật”

Trả lời thêm một số câu hỏi của báo chí về cuộc họp xem xét, kết luận vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng, Hải Phòng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam nhấn mạnh nội dung Thủ tướng chỉ đạo việc xử lý trách nhiệm cán bộ sai phạm.

Theo ông Đam, tại cuộc họp, cả Bí thư Thành ủy và Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng đã cùng dự và nghe ý kiến của Thủ tướng. Theo đó, đại diện Hải Phòng đã thống nhất với các nhận định, đánh giá và kết luận của Thủ tướng, nhận trách nhiệm vì đã để xảy ra vụ việc.

 

Ông Vũ Đức Đam trả lời báo chí chiều 10/2 (Ảnh: P. Thảo)

“Tuy nhiên, việc xử lý trách nhiệm cán bộ phải theo đúng quy định của nhà nước về kỷ luật công chức”- Bộ trưởng Đam giải thích. Theo ông Đam, việc này sẽ được xem xét sau.
Riêng về phần các lãnh đạo huyện, xã đã trực tiếp ra lệnh phá nhà ông Vươn, Bộ trưởng Vũ Đức Đam khẳng định, hành vi chỉ đạo phá căn nhà không nằm trên diện tích cưỡng chế của gia đình ông Vươn là vi phạm pháp luật hình sự, cần phải xử lý theo quy định.
Vụ việc đã được khởi tố, khi đưa ra tòa xét xử, đương nhiên sẽ có nội dung  trách nhiệm liên quan đến bồi thường dân sự, theo đúng các quy định của pháp luật. Những người có trách nhiệm sẽ phải đền bù những thiệt hại cho người dân.
Về vấn đề có lực lượng quân đội tham gia cưỡng chế, ông Đam cho biết, nội dung này đã được các bộ ngành báo cáo tại cuộc họp. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kết luận, việc huyện Tiên Lãng huy động quân đội của Ban chỉ huy quân sự huyện vào vụ cưỡng chế là không đúng pháp luật. Cán bộ chỉ đạo việc này sẽ bị xem xét trách nhiệm.

P.Thảo

Đại tướng Lê Đức Anh: "Sử dụng bộ đội để cưỡng chế là tuyệt đối sai"

“Sử dụng cả công an, bộ đội đến cưỡng chế với một gia đình làm ăn tử tế thì tôi thấy rất băn khoăn. Đây là một chuyện rất hiếm, tôi chưa nghe thấy chuyện này bao giờ. Nếu nơi nào mà làm việc đó thì tôi phản đối, sử dụng bộ đội để cưỡng chế với dân là tuyệt đối sai.
Mở đầu cuộc phỏng vấn, Đại tướng Lê Đức Anh đã nói rằng: “Tôi không tin một người có chí làm ăn cho gia đình và cho xã hội, chưa từng vi phạm pháp luật, mà lại đi chống đối chính quyền Nhà nước. Đến bây giờ tôi nghe mà vẫn không tin. Phải đặt vấn đề: Tại sao người nông dân ấy lại làm vậy?”.

Đại tướng Lê Đức Anh cũng nhắc tới công tác sử dụng cán bộ qua vụ việc này. Theo Đại tướng: “Lựa chọn cán bộ thì trung thực phải là yếu tố đầu tiên. Nếu cán bộ mà không trung thực, làm đúng thì không sao, nhưng làm sai thì sẽ tìm cách đổi tội loanh quanh, không chịu nhận sai. Làm việc thì có đúng, có sai, nhưng điều quan trọng là khi làm sai thì phải nhận là sai để sửa chữa, còn chối loanh quanh thì cán bộ đó hỏng. Cán bộ mà như vậy thì không nên dùng nữa”.

Đại tướng Lê Đức Anh trả lời phỏng vấn Báo Giáo dục Việt Nam

Đại tướng Lê Đức anh cho biết, ông thường xuyên nghe đài và đọc báo để nắm được đầy đủ thông tin về vụ việc này. Đại tướng đã lấy thí dụ về lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh”.

Sau vài phút im lặng, Đại tướng Lê Đức Anh bày tỏ quan điểm: “Tôi nhắn nhủ tới các đồng chí lãnh đạo Trung ương, Đảng đã được Bác Hồ xây dựng như thế nào? Cần phải thực hiện đúng như cương lĩnh ban đầu, vì cái đó chứng minh rằng, giải phóng được đất nước, bảo vệ được đất nước, đưa đất nước phát triển, tiến lên. Điều đó đã được chứng minh rồi, vì vậy phải làm theo điều lệ, cương lĩnh của Đảng, về những nguyên tắc cơ bản, làm khác thì không được đâu. Luật pháp Việt Nam là sử dụng bạo lực để cai trị dân à? Không phải vậy! Vì thế, tôi nói rằng phải học tập và làm theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là ở chỗ đó. Tất cả vì dân. Mọi việc làm của Đảng và Nhà nước là vì dân. Đảng bộ nào mà làm sai thì Đảng bộ đó phải chịu trách nhiệm, đó là tôi nói vô ý làm sai, chứ chưa phải cố ý. Nếu cố ý làm sai thì không chấp nhận được”.

Phóng viên Báo Giáo Dục Việt Nam cũng đề vấn đề việc Thủ tướng Chính phủ sẽ trực tiếp nghe báo cáo, chỉ đạo xử lý và được Đại tướng Lê Đức Anh cho hay: “Đối với vụ việc này, tôi được biết Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng sẽ trực tiếp nghe báo cáo và chỉ đạo xử lý. Uy tín của Thủ tướng đã được nâng cao đối với nhân dân, vì phản ứng sớm trước vụ việc này. Rất nhiều người khi gặp tôi đã khen Thủ tướng, vì sớm có chỉ đạo giải quyết dứt điểm vụ việc. Tôi chưa nói gì cả. Tôi cũng đang chờ xem Thủ tướng sẽ xử lý vụ việc này thế nào”.

"Đảng ủy huyện Tiên Lãng im lặng trước sự việc này là không ổn"

Kể từ khi xảy ra sự việc này, lãnh đạo huyện Tiên Lãng và vị Phó Chủ tịch TP Hải Phòng đã có những phát ngôn tiền hậu bất nhất, đặc biệt là chuyện đập phá nhà của ông Đoàn Văn Vươn, khiến cho vợ và các con phải đi ở nhờ, rồi dựng tạm lều trú ngụ trong những ngày đông giá rét. Theo thông tin phản ánh của gia đình ông Đoàn Văn Vươn thì số cá, tôm, cua trong đầm bị đánh bắt gần hết, riêng giá trị của số cá cũng lên tới 1,5 tỷ đồng. Đối với những chi tiết này, Đại tướng Lê Đức Anh nhận định: “Trong việc này, Thành ủy Hải Phòng và UBND TP Hải Phòng phải có trách nhiệm xử lý, làm sai chỗ nào thì phải nhận sai ở chỗ đó, không được trả lời loanh quanh và không được che giấu sai phạm. Trả lời tiền hậu bất nhất là không thể được. Khi tôi còn đương chức thì tôi yêu cầu xử lý sự việc như thế.

Tài nguyên đất đai rất quý và hiếm, sử dụng phải đúng mục đích, không được phung phí. Nếu Hải Phòng xử lý không kiên quyết với những cán bộ làm sai thì chính tại nơi này – một thành phố quan trọng với đất nước cũng sẽ có thể xảy ra nhiều vấn đề bất ổn. Giảm niềm tin hay mất niềm tin thì hậu quả đều khó lường, không thể lường hết những gì có thể xảy ra. Nội bộ bị chia rẽ thì làm sao còn tâm trí mà phát triển kinh tế đất nước”.

Đặc biệt, khi nhắc lại chuyện cưỡng chế với ông Vươn và những người thân, Đại tướng Lê Đức Anh đã tỏ ra rất không đồng tình với cách hành xử của chính quyền địa phương và một số cán bộ có trách nhiệm của thành phố cũng như huyện Tiên Lãng trong vụ việc. “Sử dụng cả hàng chục công an, bộ đội đến cưỡng chế với một gia đình làm ăn tử tế thì tôi thấy rất băn khoăn. Đây là một chuyện rất hiếm, tôi chưa nghe thấy chuyện này bao giờ. Nếu nơi nào mà làm việc đó thì tôi phản đối, sử dụng bộ đội để cưỡng chế với dân là tuyệt đối sai.

Thứ nhất, bộ đội chỉ có nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc, chống quân xâm lược, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chứ đưa bộ đội đi làm việc cưỡng chế nhà dân thì không được. Thứ hai, trong những năm tháng chiến tranh, chúng ta đã được nghe nhiều câu chuyện ca ngợi tình quân dân, như cá với nước. Bây giờ đất nước thanh bình, bộ đội cũng vẫn phải gần dân, giúp đỡ nhân dân những lúc khó khăn. Thứ ba, bộ đội cũng có nhiệm vụ tham gia sản xuất. Đó là ba nhiệm vụ trọng tâm mà bộ đội cần tham gia, nhưng với việc cưỡng chế nhà dân thì không được làm, làm như vậy là sai lầm”, Đại tướng Lê Đức Anh nhấn mạnh.

Kết thúc cuộc trao đổi với phóng viên Báo Giáo dục Việt Nam, Đại tướng Lê Đức Anh nhận định: “Đảng ủy huyện Tiên Lãng im lặng trước sự việc này là không ổn. Tôi miễn có ý kiến, cái đó sẽ có các đồng chí lãnh đạo trung ương xử lý. Tôi thấy một sự việc to như thế, đưa cả công an và bộ đội đến cưỡng chế mà phía Đảng ủy địa phương lại không nói gì thì có nghĩa là họ tự làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng tại địa phương đó".

Ngày 6/2, Liên chi hội nuôi trồng thủy sản nước lợ huyện Tiên Lãng đã có văn bản kiến nghị gửi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng để xem xét trách nhiệm của quân nhân ban chỉ huy quân sự huyện Tiên Lãng, quân nhân, sĩ quan đồn biên phòng 46 Quang Vinh và Bộ đội chỉ huy Hải Phòng trong việc cho phép lực lượng đồn biên phòng tham gia vào cưỡng chế khu đất của gia đình ông Đoàn Văn Vươn.

Nội dung công văn này nêu rõ, theo quy định Nhà nước, việc cưỡng chế là trách nhiệm của cảnh sát hỗ trợ, không thuộc vai trò vị trí của quân đội trừ khi vụ việc liên quan đến an ninh quốc gia chống các thế lực phản động nhằm lật đổ chính quyền.

Ngọc Quang